Patrykozy Pałac - Perła południowego Podlasia

  • Drukuj zawartość bieżącej strony
  • Zapisz tekst bieżącej strony do PDF

21 grudnia 2019

W odległości 8 kilometrów na wschód od drogi krajowej (DK 63) -  łączącej Siedlce i Sokołów Podlaski w gm. Bielany, znajduje się jeden z najciekawszych zespołów parkowo - pałacowych na Podlasiu.

Historia tego zespołu pałacowo - parkowego wiąże się z osobą Teodora Lubicz - Szydłowskiego, generała wojsk polskich z okresu Powstania Listopadowego.

 Klęska powstania przekreśliła karierę generała i zmusiła go usunięcia się z życia politycznego. Ustronnym miejscem jakie sobie wybrał były Patrykozy, położone obok jednego z dopływów Liwca.

 Nabywszy ogromną połać ziemi, Szydłowski w latach 1832 - 1843,  nad wspomnianym strumieniem wystawił wspaniały pałac w stylu ostrołukowym, a przy nim założył ogromnym kosztem park w stylu angielskim. Wykorzystano również przepływającą wodę. W sztuczny sposób usypano wyspy,  na które można było się przedostać przez wybudowane mosty. Natomiast od strony zachodniej pałac okalała fosa.

 

 Rysunek wykonany przez Adolfa Kozarskiego  na postawie fotografii, prawdopodobnie w 1866, a przedstawia widok pałacu od strony zachodniej z wyspy, do której z dwóch strona doprowadzały drewniane mosty. Choć na rycinie znalezionej w sieci istnieje podpis, że autor uwiecznił obiekt bezpośrednio z 'natury'.  

 

Ponadto generał przysłużył się do rozwoju wsi, gdzie wystawił piękne, murowane domki dla włościan.

Kilka z nich nawet dotrwało do chwili obecnej.

Projekt rezydencji i parku wykonał znany architekt działający na terenie Podlasia i Polesia, Franciszek Jaszczołd. Przykład jego opracowania architektonicznego można spotkać w pobliskim Korczewie nad Bugiem.

Budynek pałacu otaczają pozostałości parku krajobrazowego. Jednak  z dawnego parku pozostało do dziś zaledwie kilka drzew.

Dojść do pałacu można od strony wsi przez nowo wybudowane mosty. Samochodem jednak trzeba jechać dookoła i dołożyć ok 2 km.

Po śmierci Teodora w 1863 r. całe dobra wraz z pałacem przejął jego bratanek Antoni Szydłowski, który to odsprzedał włości Rajmundowi Skarzyńskiemu.

Na początku XX w. Patrykozy należały do rodu Cichockich. Jednak w 1930 r. w wyniku bankructwa, dokonano parcelacji dóbr, ziemię rozprzedano, a pałac i zabudowania nabył ksiądz Solnicki.

Po drugiej wojnie św. w pałacu było prezydium, bowiem spadkobierca księdza 2/3 pałacu odsprzedał gminie, a 1/3 (za przysłowiową złotówkę) odkupił rolnik Ludwik Więsak. W międzyczasie w pałacu przez pewien czas mieszkali również Kosieradzcy, którzy potem przenieśli się na Rudę.

Kiedy U.G. przeniesiono do Bielan, Pałac systematycznie popadł w ruinę. Traciły się piękne, ozdobne piece, stolarka, a z czasem również podłogi. Najdłużej pozostała blacha na dachu, ale po jakimś czasie również i ona doczekała się nowego właściciela.  

Aż pewnego pięknego zimowego dnia, dla pałacu nastąpił punkt zwrotny. Przyjechała delegacja złożona z urzędników WKISZ  (Wojewódzki Wydział Kultury i Sztuki) w Siedlcach oraz wielu innych oficjeli z Lublina i Sokołowa Podlaskiego, a potem zapady decyzje o odbudowie ruiny.

 Autorem  zdjęcia jest Michał Kurc, które pochodzi ze strony: Michał Kurc

 Autorem  zdjęcia jest Michał Kurc, które pochodzi ze strony: Michał Kurc

Jest luty roku 1980, w wyniku podjętych decyzji nastąpił początek odbudowy pałacu.

Na zdjęciu min. Dyrektor Wacław Kruszewski, Tadeusz Konik oraz Regina Tymoszuk, która później była bezpośrednim kierownikiem prowadzonych robót.

Powołano więc kilkunastu osobową brygadę remontową, którą dozorował Wawrzyniec Buzuk, a nosiła nazwę ZRBOK (Zespół Remontowo Budowlany Obiektów Kultury). 

Widok na południową część pałacu z widoczną oranżerią.

Widok na południową część pałacu z widoczną oranżerią.


Zdjęcie powyższe przedstawia początek lat 80-tych, gdzie wykonano już większość podstawowych prac.
Potem wstawiono drzwi, okna, które wykonano na oryginalny wzór, ale zakres prowadzonych robót był już o wiele mniejszy.

Widok na elewację pałacu od strony Płd. Zachodniej.  Widoczna wieża rotunda oraz oranżeria.

Widok na elewację pałacu od strony Płd. Zachodniej.  Widoczna wieża rotunda oraz oranżeria.

Jednak z powodu ograniczenia środków w 1989 r. prace przerwano, a budowy przed rozgrabieniem pilnowali ochroniarze.

 

Z początkiem lat 90 -  tych pałac nabyła znana dziś  rodzina Gesslerów z Warszawy.

Jednak nie dokonano żadnych działań, by prowadzić dalszą restaurację zabytku. Co więcej, w roku 2000  na wskutek źle prowadzonych robót, mających wzmocnić fundamenty, podkopano zręby wieży, która runęła w dół, zabierając ze sobą duży fragment ściany szczytowej.

 Stan pałacu w 2006r. 


Wcześniej od Gesllerów pałac z przyległym terenem odkupiła rodzina Zając, którzy bardzo odpowiedzialnie podeszli do sprawy. Zaangażowali ogromne środki i ludzi, mający jak najszybciej przywrócić pałac do wcześniejszego blasku.

Do pałacu od strony Kol. Patrykozy,  prowadzi droga wsparta na specjalnych arkadach, które ponoć wcześniej były wykorzystywane jako piwnice.

 

Materiały ze strony internetowej:

https://szlakiibezdroza.blogspot.com/

Autor: Krzysztof Kazanowski  

Galeria

  • Powiększ zdjęcie Rysunek wykonany przez Adolfa Kozarskiego  na postawie fotografii, prawdopodobnie w 1866, a przedstawia widok pałacu od strony zachodniej z wyspy, do której z dwóch strona doprowadzały drewniane mosty.

    Rysunek wykonany przez Adolfa Kozarskiego na postawie fotografii, prawdopodobnie w 1866, a przedstawia widok pałacu od strony zachodniej z wyspy, do której z dwóch strona doprowadzały drewniane mosty.

  • Powiększ zdjęcie Autorem  zdjęcia jest Michał Kurc, które pochodzi ze strony: Michał Kurc

    Autorem zdjęcia jest Michał Kurc, które pochodzi ze strony: Michał Kurc

  • Powiększ zdjęcie Widok na południową część pałacu z widoczną oranżerią.

    Widok na południową część pałacu z widoczną oranżerią.

  • Powiększ zdjęcie Widok na elewację pałacu od strony Płd. Zachodniej.  Widoczna wieża rotunda oraz oranżeria.

    Widok na elewację pałacu od strony Płd. Zachodniej. Widoczna wieża rotunda oraz oranżeria.

  • Powiększ zdjęcie Remont zamknu na początku lat 90-tych

    Remont zamknu na początku lat 90-tych

  • Powiększ zdjęcie Stan pałacu w 2006r.

    Stan pałacu w 2006r.

  • Powiększ zdjęcie Droga wsparta na specjalnych arkadach

    Droga wsparta na specjalnych arkadach

  • Powiększ zdjęcie Rok 2009/2010. Przez bramę można dostrzec kolejne inwestycje. Garaże i basen.

    Rok 2009/2010. Przez bramę można dostrzec kolejne inwestycje. Garaże i basen.

  • Powiększ zdjęcie Brama wjazdowa do pałacu

    Brama wjazdowa do pałacu

  • Powiększ zdjęcie Widok na pałac widok od strony wschodniej

    Widok na pałac widok od strony wschodniej

  • Powiększ zdjęcie Widok na pałac widok od strony wschodniej

    Widok na pałac widok od strony wschodniej

  • Powiększ zdjęcie W tle widoczna lodownia

    W tle widoczna lodownia

  • Powiększ zdjęcie Przypałacowe tereny osadzone były starodrzewiem, który nazywano

    Przypałacowe tereny osadzone były starodrzewiem, który nazywano "Wałem".

  • Powiększ zdjęcie Centralny punkt elewacji od strony północnej.

    Centralny punkt elewacji od strony północnej.

  • Powiększ zdjęcie Widok od strony Południowo - wschodniej, od wału

    Widok od strony Południowo - wschodniej, od wału

  • Powiększ zdjęcie Brama wjazdowa z herbem

    Brama wjazdowa z herbem

  • Powiększ zdjęcie Latarnie wykonane na dawny wzór

    Latarnie wykonane na dawny wzór

  • Powiększ zdjęcie Herb Szydłowskich

    Herb Szydłowskich

  • Powiększ zdjęcie Brama wjazdowa lata 2012 rok

    Brama wjazdowa lata 2012 rok

  • Powiększ zdjęcie Droga prowadząca na dziedziniec. Po prawej fragment muru byłej kaplicy

    Droga prowadząca na dziedziniec. Po prawej fragment muru byłej kaplicy

  • Powiększ zdjęcie Pałac po remoncie w całej okazałości

    Pałac po remoncie w całej okazałości

Rozwiń Metryka

Podmiot udostępniający informację:
Data utworzenia:2019-12-21
Data publikacji:2019-12-21
Osoba sporządzająca dokument:
Osoba wprowadzająca dokument:Łukasz Kiryluk
Liczba odwiedzin:1213